Skarbiec Koronny – Historia włamania

Skarbiec Koronny (Thesaurus Regni) był dobrem narodowym, którego przez wiele lat pilnowano z największą czcią. Otwierano go oficjalnie niezwykle rzadko z okazji koronacji lub potrzeby przeprowadzenia inwentaryzacji. Opiekę nad nim sprawował podskarbi wielki koronny.

Wejścia broniło sześć żelaznych drzwi. Kiedyś każdy z kluczy  strzegących królewskich klejnotów. Niegdyś każdy klucz  przechowywał jeden z  sześciu senatorów Rzeczypospolitej – kasztelanowie: krakowski, wileński, poznański, sandomierski, kaliski i trocki.

Do skarbca można było wejść tylko za ich zgodą lub w ich obecności. Dodatkowo jeszcze wymagana była w tym celu odpowiednia uchwała sejmowa. W dobie I Rzeczypospolitej niekiedy odchodzono jednak od urzędowych zasad i zdarzały się incydenty.

W XVII wieku król Jan II Kazimierz Waza przywłaszczył sobie część klejnotów koronnych nie pytając o zgodę zainteresowanych. W 1697 roku przed koronacją Augusta II Mocnego doszło do brutalnego włamania się jego stronników do komnat skarbca przez wyłom w murze zamkowym.

Polskie korony zostały zrabowane i zniszczone. Kradzieży dopuścili się Prusacy w 1795 r.

4 października 1795 r. kustosz koronny na Wawelu Sebastian Sierakowski  spostrzegł, że ktoś włamał się do Skarbca Koronnego.

Crown_jewels_Poland_8

W przygotowaniu kradzieży brał udział król Fryderyk Wilhelm II, który polecił swoim współpracownikom przeprowadzić całą akcję w najgłębszej tajemnicy.  Włamywanie trwało  kilka godzin. Sprowadzony przez Prusaków ślusarz wyłamał zamki w drzwiach komnat skarbca, a następnie otworzył wszystkie skrzynie i puzdra. Gdy złodzieje  wkroczyli do głównej komnaty skarbca, ich oczom ukazały się dwie pokryte kurzem, wielkie żelazne skrzynie, zamknięte na podwójne zamki i siedem kłódek. W środku znajdowało się 19 mniejszych skrzynek, w tym ta najcenniejsza, kryjąca w swoim wnętrzu polskie regalia, zwana sepetem.

Po udanej kradzieży regalia odesłano do Królewca, a z Królewca do Berlina. Tam oszacowano klejnoty na sumę 525 259 talarów. Wszystkie złoto zgodnie z  decyzją królewską, przetopiono i obrócono w roku 1811 na wybicie monet. Klejnoty sprzedano.